{"id":224,"date":"2019-12-29T14:09:27","date_gmt":"2019-12-29T11:09:27","guid":{"rendered":"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/?p=224"},"modified":"2021-07-31T15:09:33","modified_gmt":"2021-07-31T12:09:33","slug":"baktiniz-mi-gordunuz-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/baktiniz-mi-gordunuz-mu\/","title":{"rendered":"Bakt\u0131n\u0131z m\u0131, g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc ?"},"content":{"rendered":"<p>Foto\u011fraftaki tehdidi g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc ?<\/p>\n<p>G\u00f6rd\u00fcyseniz hayatta kald\u0131n\u0131z. Binlerce y\u0131l \u00f6nce atalar\u0131m\u0131z aras\u0131nda kimlerin hayat yoluna devam edece\u011fi veya etmeyece\u011fi i\u015fte b\u00f6yle anlara ba\u011fl\u0131 idi.<\/p>\n<p>Neyse ki bug\u00fcn vah\u015fi hayvanlar ve do\u011fa olaylar\u0131 ile g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda ba\u015fa \u00e7\u0131kmak zorunda de\u011filiz. Fakat e\u011fer bir profesyonel y\u00f6netici iseniz stres seviyeniz vah\u015fi hayat ile m\u00fccade eden ilk insanlardan daha az olmayabilir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-225\" src=\"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-2.jpeg\" alt=\"Veri G\u00f6rselle\u015ftirme\" width=\"700\" height=\"229\" srcset=\"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-2.jpeg 700w, https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-2-300x98.jpeg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/p>\n<p>Peki ya buradaki tehdidi g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc ? Veya f\u0131rsat\u0131 ?<\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: center; margin-right: 20%; margin-left: 20%;\">\u015eirketimizi hayatta tutmak i\u00e7in evrimsel olarak kazand\u0131klar\u0131m\u0131zdan apayr\u0131 ve yeni becerilere ihtiyac\u0131m\u0131z var.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>\u0130nsan beyni, g\u00f6rsel alg\u0131lama konusunda \u00e7ok yeteneklidir. Y\u00fczlerce foto\u011fraf aras\u0131ndan tan\u0131d\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 te\u015fhis edebilir, her birinin duygu durumu hakk\u0131nda \u00e7ok isabetli tahminler yapabiliriz. Bug\u00fcn en ileri y\u00fcz tan\u0131ma algoritmalar\u0131na ra\u011fmen bilgisayarlar bir y\u00fcz ifadesinden bizim \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131m\u0131z kadar anlam \u00e7\u0131karamaz.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131lar\u0131n aras\u0131ndan \u00e7\u0131kan y\u00fcz\u00fcn d\u00fc\u015fman ya da dost oldu\u011funu anlama h\u0131z\u0131 bir zamanlar \u00e7ok \u00f6nemliydi.<\/p>\n<p>Ani bir tehdit kar\u015f\u0131s\u0131nda anlamland\u0131rma, muhakeme ve karar verme a\u015famalar\u0131 by-pass edilerek refleksler devreye girer. Beynin i\u00e7inde bir y\u00fcksek h\u0131z otoban\u0131 a\u00e7\u0131larak g\u00f6rsel uyar\u0131 ile harekete ge\u00e7me aras\u0131ndaki zaman neredeyse s\u0131f\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-226\" src=\"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-3.jpeg\" alt=\"Veri G\u00f6rselle\u015ftirme\" width=\"640\" height=\"448\" srcset=\"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-3.jpeg 640w, https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-3-300x210.jpeg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/p>\n<p>Ama bug\u00fcn kar\u015f\u0131m\u0131zda o kadar \u00e7ok veri var ki bunu do\u011fru \u015fekilde anlamland\u0131rarak bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek, bilgi \u00fczerinden do\u011fru karar\u0131 vermek ve harekete ge\u00e7mek \u00e7ok daha uzun bir s\u00fcre al\u0131r. Bir\u00e7ok k\u00f6ye u\u011frad\u0131\u011f\u0131m\u0131z aheste bir yol gezisi gibi.<\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: center; margin-right: 20%; margin-left: 20%;\">Ne yapal\u0131m da veriden bilgiye giden bol virajl\u0131 yolu, h\u0131zl\u0131 bir otobana \u00e7evirelim ?<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Veri ne kadar \u00e7ok ise alg\u0131lanmas\u0131, ard\u0131ndan da anlamd\u0131r\u0131larak bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi o kadar zordur. Bu yoldaki dolamba\u00e7l\u0131 virajlar\u0131 ortadan kald\u0131rmal\u0131 ve verinin bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015fmesini h\u0131zland\u0131rmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n<p>\u0130lk ad\u0131m &#8220;anlamland\u0131rma&#8221; i\u015fini kolayla\u015ft\u0131rmak, veriyi b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek olmal\u0131. Bunun da yolu, veriyi g\u00f6rselle\u015ftirmekten ge\u00e7iyor.<\/p>\n<p>Ne demek istedi\u011fimi bir soruyla a\u00e7\u0131klayay\u0131m.<\/p>\n<p><strong>&#8220;Afrika ne kadar b\u00fcy\u00fck?&#8221;<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-227\" src=\"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-4.jpeg\" alt=\"Veri Analizi\" width=\"158\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-4.jpeg 158w, https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-4-119x300.jpeg 119w\" sizes=\"auto, (max-width: 158px) 100vw, 158px\" \/><\/p>\n<p>B\u00f6yle bir sorunun co\u011frafi b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri k\u0131yaslamakla ilgili oldu\u011funu anlad\u0131ktan sonra yapaca\u011f\u0131m\u0131z \u015fey \u00fclke ve k\u0131talar\u0131n y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcmlerini \u00f6\u011frenmek ve birbiriyle k\u0131yaslamak olacakt\u0131r. Fark\u0131 yaratan \u015fey bu toplanan veriyi nas\u0131l sunaca\u011f\u0131m\u0131z. T\u00fcm e\u011fitim ve i\u015f hayat\u0131m\u0131z\u0131n bize \u00f6\u011fretti\u011fi davran\u0131\u015f bi\u00e7imi yandakini yapmak.<\/p>\n<p>Toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z veriyi bir tabloda derlemek ve bakan\u0131n alg\u0131lamas\u0131 ve kendi yorumunu \u00e7\u0131karmas\u0131 i\u00e7in zaman tan\u0131mak.<\/p>\n<p>K\u0131sacas\u0131 \u015fu anda veriye bak\u0131yor, ama bilgiyi g\u00f6rm\u00fcyoruz.<\/p>\n<p>Oysa ki ayn\u0131 veriyi a\u015fa\u011f\u0131daki gibi g\u00f6rselle\u015ftirirsek (1);<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-228\" src=\"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-5.jpeg\" alt=\"Veri Analizi\" width=\"640\" height=\"619\" srcset=\"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-5.jpeg 640w, https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-5-300x290.jpeg 300w, https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-5-539x521.jpeg 539w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/p>\n<p>Bir bak\u0131\u015fta Afrika k\u0131tas\u0131n\u0131n ABD, \u00c7in, Hindistan, Avrupa Birli\u011fi&#8217;nin en b\u00fcy\u00fck 5 \u00fclkesi ve t\u00fcm do\u011fu Avrupa \u00fclkelerini i\u00e7ine alacak kadar b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu g\u00f6rebildik, de\u011fil mi ?<\/p>\n<p>Veriyi g\u00f6rselle\u015ftirerek \u00e7ok daha \u00e7arp\u0131c\u0131 bi\u00e7imde sunmu\u015f ve bakan\u0131n bilgiyi g\u00f6rmesini kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olmad\u0131k m\u0131 ?<\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: center; margin-right: 20%; margin-left: 20%;\">Ham veriyi nas\u0131l g\u00f6rselle\u015ftirdi\u011fimiz ve bilgiyi nas\u0131l sundu\u011fumuz hayati \u00f6neme sahip olabilir.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>\u0130\u015fte ger\u00e7ek bir \u00f6l\u00fcm kal\u0131m hikayesi; 28 Ocak 1986&#8217;dan bir gece \u00f6ncesi Challenger uzay meki\u011finin f\u0131rlat\u0131c\u0131 roketlerinin tasar\u0131m\u0131n\u0131 yapan m\u00fchendislik ekibi \u00f6nemli bir problemle y\u00fczy\u00fcze gelir. Mekik ertesi g\u00fcn f\u0131rlat\u0131lacakt\u0131r ama hava tahminleri \u00e7ok so\u011fuk bir g\u00fcn\u00fc haber vermektedir. M\u00fchendislik ekibi bu hava \u015fartlar\u0131nda roketin \u00f6nemli bir bile\u015feni olan lastik contalar\u0131n bu \u015fartlara uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir.<\/p>\n<p>Ekip, hemen NASA&#8217;ya bir rapor fakslayarak bu kadar so\u011fuk hava \u015fartlar\u0131nda f\u0131rlat\u0131\u015f\u0131n yap\u0131labilece\u011fine dair ellerinde yeterince veri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Ancak ekibin raporu reddedilir ve ertesi g\u00fcn Challenger meki\u011fi infilak eder ve 7 ki\u015filik astronot m\u00fcrettabat\u0131 hayat\u0131n\u0131 kaybeder. Takip eden kaza k\u0131r\u0131m soru\u015fturmas\u0131 m\u00fchendislerin raporunu ve a\u015fa\u011f\u0131daki grafi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-229\" src=\"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-6.jpeg\" alt=\"Veri Bilimi\" width=\"819\" height=\"323\" srcset=\"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-6.jpeg 819w, https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-6-300x118.jpeg 300w, https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-6-768x303.jpeg 768w, https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-6-800x316.jpeg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 819px) 100vw, 819px\" \/><\/p>\n<p>Veri g\u00f6rselle\u015ftirme fikrinin \u00f6nc\u00fclerinden biri olan Edward Tufte, (2) m\u00fchendislik ekibinin ellerindeki veriyi sunu\u015f bi\u00e7iminin de su\u00e7lanmas\u0131 gerekti\u011fini idda eder. 1990 y\u0131lnda yay\u0131nlanan Visual Explanations kitab\u0131nda \u015f\u00f6yle yazar, \u201cRaporda verilmi\u015f grafikler analitik anlamda mevcutta bulunan bir riski a\u00e7\u0131k \u015fekilde anlatmakta ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015ftur. Sunum anlam\u0131nda ise devlet g\u00f6revlilerini so\u011fuk hava f\u0131rlat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n tehlikeli olabilece\u011fine ikna etmekte ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015ftur.\u201d<\/p>\n<p>Ayn\u0131 veriden yola \u00e7\u0131kan Tufte farkl\u0131 bir grafik tasarlam\u0131\u015ft\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki grafikte yatay eksende sa\u011fdan sola do\u011fru hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015fmektedir. Dikey eksen ise daha \u00f6nceki testlerde lastik contalarda ya\u015fanan problem say\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. G\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere yatay eksende sa\u011fdan sola do\u011fru gidildik\u00e7e conta problemleri artmaktad\u0131r. Olay g\u00fcn\u00fc beklenen hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ise sol alt k\u00f6\u015fede siyah bir bant ile i\u015faretlenmi\u015ftir:<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-230\" src=\"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-7.jpeg\" alt=\"Veri Bilimi\" width=\"817\" height=\"318\" srcset=\"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-7.jpeg 817w, https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-7-300x117.jpeg 300w, https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-7-768x299.jpeg 768w, https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/veri-gorsellestirme-7-800x311.jpeg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 817px) 100vw, 817px\" \/><\/p>\n<p>Tufte&#8217;nin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re e\u011fer m\u00fchendislik ekibi do\u011fru g\u00f6rselle\u015ftirme yapsayd\u0131, NASA yetkilileri bunu g\u00f6zard\u0131 ederek f\u0131rlat\u0131\u015fa izin vermezlerdi. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn ge\u00e7erlili\u011fi hala tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r ancak bu anekdot verinin do\u011fru bilgiyi sa\u011flamak \u00fczere uygun kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in anlat\u0131lmaya devam edilmektedir. Ayn\u0131 bu yaz\u0131da oldu\u011fu gibi. Tufte&#8217;nin konuyla ilgili son c\u00fcmlesi \u015f\u00f6yledir; &#8220;Veriyi g\u00f6stermenin do\u011fru yollar\u0131 ve yanl\u0131\u015f yollar\u0131 vard\u0131r; ger\u00e7e\u011fi g\u00f6steren g\u00f6rselle\u015ftirmeler de vard\u0131r, g\u00f6stermeyen de.&#8221;<\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: center; margin-right: 20%; margin-left: 20%;\">Veriye bakmak ile bilgiyi g\u00f6rmek aras\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir fark var!<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Bu makale, planlad\u0131\u011f\u0131m bir yaz\u0131 dizisinin ikincisi b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Birinci b\u00f6l\u00fcme <a href=\"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/bu-kadar-veri-bize-ne-verir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">buradan ula\u015fabilirsiniz<\/a>.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/elinizdeki-veriye-bir-de-bu-gozle-bakin\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Takip eden b\u00f6l\u00fcmlerde<\/a> t\u00fcm bu konuyu i\u015f hayat\u0131na getirece\u011fiz. S\u0131radaki b\u00f6l\u00fcmlerde t<strong>edarik zinciri, lojistik ve \u00fcretim y\u00f6neticilerine<\/strong> kendi hayatlar\u0131ndan \u00f6rnekler vererek devam etmeyi planl\u0131yorum.<\/p>\n<p>L\u00fctfen yorum ve sorular\u0131n\u0131z\u0131 bana iletin. Be\u011fendiyseniz yaz\u0131m\u0131 payla\u015fman\u0131zdan memnun olurum.<\/p>\n<h2>Notlar:<\/h2>\n<p>(1) &#8220;Afrika ne kadar b\u00fcy\u00fck?&#8221; veri g\u00f6rselle\u015ftirmesi hakk\u0131nda daha fazla kaynak i\u00e7in <a href=\"http:\/\/www.economist.com\/blogs\/dailychart\/2010\/11\/cartography\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener noreferrer\">buraya bakabilirsiniz<\/a>.<\/p>\n<p>(2) Veri g\u00f6rselle\u015ftirme hakk\u0131nda \u00e7ok de\u011ferli kitaplar yazm\u0131\u015f Edward Tufte hakk\u0131nda <a href=\"http:\/\/www.edwardtufte.com\/tufte\/\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener noreferrer\">daha fazla bilgi ise burada<\/a>. E\u011fer kitaplar\u0131n\u0131 sipari\u015f etmek isterseniz hangi s\u0131rayla ba\u015flaman\u0131z gerekti\u011fini s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n<p>\u0130lk olarak LinkedIn&#8217;de <a href=\"https:\/\/www.linkedin.com\/pulse\/bakt%C4%B1n%C4%B1z-m%C4%B1-g%C3%B6rd%C3%BCn%C3%BCz-m%C3%BC-tolga-yanasik\">yay\u0131nland\u0131.<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Foto\u011fraftaki tehdidi g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc ? G\u00f6rd\u00fcyseniz hayatta kald\u0131n\u0131z. Binlerce y\u0131l \u00f6nce atalar\u0131m\u0131z aras\u0131nda kimlerin hayat yoluna devam edece\u011fi veya etmeyece\u011fi i\u015fte b\u00f6yle anlara ba\u011fl\u0131 idi. Neyse ki bug\u00fcn vah\u015fi hayvanlar ve do\u011fa olaylar\u0131 ile g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda ba\u015fa \u00e7\u0131kmak zorunda de\u011filiz. Fakat e\u011fer bir profesyonel y\u00f6netici iseniz stres seviyeniz vah\u015fi hayat ile m\u00fccade eden ilk insanlardan &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":231,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[149,99],"tags":[14,88,89,87],"yst_prominent_words":[],"class_list":["post-224","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dijitalis","category-buyuk-veri","tag-dijital-ikiz","tag-gorsel-algilama","tag-gorsel-anlamlandirma","tag-veri-gorsellestirme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/224","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=224"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/224\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":261,"href":"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/224\/revisions\/261"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/231"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=224"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=224"},{"taxonomy":"yst_prominent_words","embeddable":true,"href":"https:\/\/dijitalis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/yst_prominent_words?post=224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}